Czym jest dysbioza?

Czym jest dysbioza jelitowa i jak dochodzi do zaburzenia mikroflory?

Jelita zamieszkują biliony mikroorganizmów – przede wszystkim bakterie, ale także wirusy, grzyby i inne drobnoustroje. Razem tworzą mikrobiotę jelitową, natomiast pojęcie mikrobiomu obejmuje również ich geny i funkcje. Te mikroorganizmy uczestniczą w trawieniu, produkcji niektórych witamin, ochronie przed patogenami, funkcjonowaniu bariery jelitowej oraz regulacji odporności.

Dysbioza oznacza zaburzenie składu lub funkcji mikrobioty. Może obejmować zmniejszenie liczby pożytecznych mikroorganizmów, nadmierne namnażanie potencjalnie szkodliwych gatunków lub zmniejszenie ogólnej różnorodności mikroorganizmów. Nie istnieje jednak jeden uniwersalny „zdrowy mikrobiom”, który byłby taki sam u każdego człowieka. Dysbioza nie jest więc dokładnie zdefiniowaną samodzielną diagnozą, lecz raczej określeniem zaburzonej równowagi mikrobiologicznej.

Najczęstsze objawy dysbiozy mikrobiomu: Od wzdęć po zmęczenie

Objawy przypisywane dysbiozie są bardzo różnorodne. Najczęściej pojawiają się:

• wzdęcia i nadmierna ilość gazów,

• bóle lub skurcze brzucha,

• biegunka, zaparcia lub ich naprzemienne występowanie,

• zmiany konsystencji i częstotliwości wypróżnień,

• uczucie pełności lub dyskomfort trawienny.

Niektórzy opisują również zmęczenie, gorszą koncentrację lub zmiany nastroju. Związek ten może częściowo wyjaśniać komunikacja między jelitami, układem odpornościowym a mózgiem, określana jako oś jelito – mózg. Objawy te same w sobie nie potwierdzają dysbiozy. Mogą towarzyszyć na przykład nietolerancji pokarmowej, zespołowi jelita drażliwego, celiakii, infekcji lub nieswoistemu zapaleniu jelit.

Główne czynniki wywołujące: Od niewłaściwej diety po stosowanie antybiotyków

Na skład mikrobioty jelitowej wpływają dieta, wiek, stan zdrowia, środowisko i styl życia. Do jej zaburzenia mogą przyczynić się przede wszystkim:

• dieta uboga w błonnik i mało urozmaicona,

• duże spożycie wysoko przetworzonych produktów spożywczych,

• antybiotyki i niektóre inne leki,

• infekcje jelitowe i choroby zapalne,

• długotrwały stres, brak snu, palenie tytoniu lub nadmierne spożywanie alkoholu.

Antybiotyki niszczą bakterie wywołujące infekcję, ale jednocześnie mogą wpływać również na pożyteczne mikroorganizmy. W rezultacie dochodzi zazwyczaj do tymczasowego zmniejszenia różnorodności mikroorganizmów i obniżenia odporności jelit na nadmierne namnażanie niepożądanych bakterii. Mimo to antybiotyki są ważne przy właściwym wskazaniu – problemem jest przede wszystkim ich niepotrzebne lub niewłaściwe stosowanie.

Jak skutecznie przywrócić równowagę mikrobiomu jelitowego i leczyć dysbiozę?

Nie istnieje jedna „kuracja oczyszczająca” ani uniwersalny suplement, który naprawi każdy mikrobiom. Podstawą jest zidentyfikowanie i rozwiązanie przyczyny dolegliwości. W przywróceniu różnorodności mikroorganizmów może pomóc urozmaicona dieta bogata w warzywa, owoce, rośliny strączkowe, pełnoziarniste produkty zbożowe, orzechy i nasiona. Błonnik stanowi pożywienie dla wielu pożytecznych bakterii jelitowych, dlatego warto zwiększać jego ilość stopniowo.

Probiotyki mogą być przydatnym elementem dbania o mikrobiom jelitowy, jednak ich działanie zależy od konkretnych szczepów, dawki oraz problemu zdrowotnego. Przy wyborze należy więc zwracać uwagę na dokładny skład produktu. Probiodom zawiera połączenie ośmiu szczepów probiotycznych i 6 miliardów bakterii probiotycznych w zalecanej dziennej dawce. Zawiera również prebiotyki: inulinę i fruktooligosacharydy (FOS), które stanowią pożywienie dla pożytecznych bakterii jelitowych. Może dzięki temu odpowiednio uzupełniać urozmaiconą dietę i kompleksową dbałość o równowagę mikroflory jelitowej, na przykład również po stosowaniu antybiotyków.

W przypadku długotrwałych problemów, krwi w stolcu, niewyjaśnionej utraty masy ciała, gorączki, nocnych bólów lub znacznego zmęczenia należy skonsultować się z lekarzem. Komercyjny test mikrobiomu nadal nie jest w stanie samodzielnie wiarygodnie określić przyczyny dolegliwości ani opracować uniwersalnego leczenia.