Czym jest amylaza?

Czym jest amylaza i jaką rolę odgrywa w trawieniu węglowodanów?

Amylaza jest enzymem, którego głównym zadaniem jest rozkładanie węglowodanów złożonych, przede wszystkim skrobi i glikogenu, na mniejsze cukry, takie jak maltoza i dekstryny. Następnie są one dalej rozkładane w jelicie cienkim do glukozy, którą organizm wykorzystuje jako źródło energii.

Najczęściej można spotkać się z określeniem alfa-amylaza, które oznacza główną formę amylazy obecną w organizmie człowieka. Jest ona wytwarzana przede wszystkim przez ślinianki i trzustkę, przy czym obie formy pełnią tę samą funkcję, lecz działają w różnych częściach przewodu pokarmowego.

Jeśli organizm nie wytwarza wystarczającej ilości enzymów trawiennych, mogą pojawić się wzdęcia, uczucie pełności, nadmierne gromadzenie się gazów lub gorsze trawienie pokarmów bogatych w węglowodany.

Amylaza ślinowa a trzustkowa: Gdzie i jak działają?

Chociaż obie należą do alfa-amylaz, różnią się miejscem powstawania i działania.

Amylaza ślinowa jest wytwarzana w śliniankach i rozpoczyna trawienie skrobi już w jamie ustnej. Dlatego na przykład podczas dłuższego żucia chleba lub ryżu pojawia się lekko słodki smak – skrobia stopniowo przekształca się w prostsze cukry.

Amylaza trzustkowa powstaje w trzustce i jest uwalniana do jelita cienkiego wraz z innymi enzymami trawiennymi. To właśnie tutaj odbywa się główna część trawienia węglowodanów.

W wynikach badań laboratoryjnych można oznaczać amylazę całkowitą lub osobno wartości amylazy trzustkowej, co może pomóc lepiej odróżnić choroby trzustki od innych przyczyn podwyższonego poziomu amylazy.

Prawidłowy poziom amylazy we krwi: Co mówią wyniki badania?

Oznaczenie amylazy we krwi należy do typowych badań laboratoryjnych wykonywanych przy podejrzeniu chorób trzustki lub ślinianek.

Dokładne wartości amylazy mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium i zastosowanej metody, dlatego zawsze należy kierować się wartościami referencyjnymi podanymi w wynikach. U osób dorosłych poziom amylazy całkowitej najczęściej mieści się w przybliżeniu w zakresie 25 – 125 U/l, przy czym amylaza trzustkowa ma zazwyczaj niższe wartości referencyjne.

Sam wynik nie wystarcza jednak do postawienia diagnozy. Lekarz zawsze ocenia go łącznie z innymi badaniami, objawami klinicznymi, a często również z poziomem lipazy, która jest jeszcze bardziej swoistym wskaźnikiem chorób trzustki.

Podwyższony poziom amylazy we krwi: Jakie są najczęstsze przyczyny i kiedy należy zachować czujność?

Podwyższony poziom amylazy nie oznacza automatycznie poważnej choroby, ale jest sygnałem, że w organizmie może zachodzić proces wymagający dalszej diagnostyki.

Najczęstszą przyczyną znacznego wzrostu jest ostre zapalenie trzustki, podczas którego uszkodzone komórki trzustki uwalniają do krwi większą ilość enzymu. Podwyższone wartości mogą jednak wystąpić również w przypadku:

• przewlekłych chorób trzustki,
• zapalenia ślinianek,
• chorób pęcherzyka żółciowego,
• niektórych chorób nerek, w przebiegu których amylaza jest wolniej wydalana z organizmu,
• niektórych zabiegów chirurgicznych lub urazów brzucha.

Z kolei bardzo niski poziom amylazy może wystąpić przy znacznie obniżonej czynności trzustki lub zaawansowanym przewlekłym uszkodzeniu tego narządu.

Jeśli podwyższonemu poziomowi towarzyszy silny ból w górnej części brzucha promieniujący do pleców, wymioty, gorączka lub ogólne osłabienie, należy jak najszybciej zgłosić się po pomoc medyczną.

Jak wspierać naturalną produkcję enzymów trawiennych

Produkcja enzymów trawiennych zależy przede wszystkim od stanu trzustki i całego układu pokarmowego. Ich prawidłowe funkcjonowanie można wspierać poprzez:

• urozmaiconą i zbilansowaną dietę,
• dokładne przeżuwanie pokarmu,
• odpowiednie spożycie błonnika,
• odpowiednie nawodnienie organizmu,
• ograniczenie nadmiernego spożycia alkoholu,
• utrzymywanie prawidłowej masy ciała.

Jeśli jednak produkcja enzymów trawiennych jest obniżona, same zmiany stylu życia nie zawsze muszą wystarczyć. Po konsultacji z lekarzem lub specjalistą odpowiednim uzupełnieniem mogą być również preparaty zawierające pankreatynę, czyli kompleks enzymów – amylazy, lipazy i proteazy – które pomagają rozkładać węglowodany, tłuszcze i białka. 

Jeśli dolegliwości trawienne, wzdęcia, bóle brzucha lub niewyjaśnione zmiany w wynikach badań laboratoryjnych pojawiają się wielokrotnie, nie należy odkładać diagnostyki. Wczesne rozpoznanie odgrywa bowiem ważną rolę w wykrywaniu chorób trzustki oraz innych części układu pokarmowego.

Źródła