Czym jest fotostarzenie?

Na młody wygląd skóry wpływa nie tylko wiek, ale także to, jak często i intensywnie wystawiamy ją na działanie słońca. Promieniowanie UV może przyspieszać powstawanie zmarszczek, przebarwień oraz utratę elastyczności jeszcze zanim spodziewalibyśmy się takich zmian. 

Czym jest fotostarzenie i czym różni się od starzenia biologicznego? 

Starzenie biologiczne, nazywane również chronologicznym, to naturalny proces związany z upływem czasu, predyspozycjami genetycznymi i zmianami hormonalnymi. Skóra stopniowo staje się cieńsza, bardziej sucha i wolniej się regeneruje. 

Fotostarzenie należy do zewnętrznych form starzenia. Powstaje głównie w wyniku skumulowanego działania promieniowania UVA i UVB. Dlatego najbardziej widoczne jest w miejscach regularnie wystawionych na słońce – na twarzy, szyi, dekolcie, ramionach i grzbietach dłoni. 

Mechanizm uszkodzenia macierzy skórnej pod wpływem promieniowania UV 

Macierz skórna tworzy środowisko podporowe skóry. Obejmuje przede wszystkim włókna kolagenowe i elastynowe oraz inne substancje, które odpowiadają za jędrność, elastyczność i nawilżenie tkanki. 

Promieniowanie UVA przenika głębiej do skóry właściwej, gdzie sprzyja powstawaniu reaktywnych form tlenu i stresu oksydacyjnego. Promieniowanie UVB działa głównie w bardziej powierzchownych warstwach skóry i może bezpośrednio uszkadzać DNA komórek. Oba rodzaje promieniowania aktywują również enzymy nazywane metaloproteinazami macierzy. 

Enzymy te rozkładają kolagen i inne składniki macierzy skórnej. Promieniowanie UV nie tylko przyspiesza rozpad istniejącego kolagenu, ale może również ograniczać tworzenie nowych włókien kolagenowych. W efekcie dochodzi do stopniowego osłabienia struktury podporowej skóry. 

Skutki fotostarzenia: Utrata elastyczności i zmiany pigmentacyjne 

Uszkodzenia kolagenu i elastyny objawiają się utratą jędrności, wiotczeniem skóry oraz powstawaniem drobnych i głębszych zmarszczek. Skóra może wydawać się bardziej szorstka, sucha i mniej elastyczna. 

Promieniowanie UV wpływa również na aktywność melanocytów, czyli komórek produkujących barwnik skóry – melaninę. Przy jej nierównomiernym wytwarzaniu mogą pojawić się przebarwienia, niejednolity koloryt skóry lub ciemniejsze plamy określane jako plamy soczewicowate słoneczne. 

Długotrwałe uszkodzenia słoneczne mogą również prowadzić do pojawienia się rozszerzonych naczynek oraz szorstkich lub łuszczących się zmian. Nowe lub zmieniające się zmiany skórne powinien zawsze ocenić dermatolog. 

Jak chronić skórę od wewnątrz przed negatywnym wpływem promieniowania 

Podstawą ochrony przed fotostarzeniem jest ograniczenie nadmiernej ekspozycji na słońce oraz regularne stosowanie preparatu o szerokim spektrum ochrony i odpowiednim faktorze SPF.  

Skóra potrzebuje jednak także wsparcia od wewnątrz – odpowiedniej ilości białka, zdrowych tłuszczów, witamin, składników mineralnych i antyoksydantów. Dlatego dieta powinna zawierać przede wszystkim kolorowe warzywa i owoce, ryby, orzechy, nasiona oraz wysokiej jakości oleje roślinne. 

Szczególnie ważną rolę odgrywają antyoksydanty, które pomagają chronić komórki przed stresem oksydacyjnym wywołanym promieniowaniem UV. Należą do nich: 

• witamina C, która jest również potrzebna do prawidłowego tworzenia kolagenu, 

• witamina E, która przyczynia się do ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym, 

• karotenoidy, na przykład beta-karoten, luteina czy astaksantyna, 

• polifenole, które naturalnie występują w owocach, warzywach, herbacie i innych produktach roślinnych. 

Taki sposób żywienia może wspierać naturalne mechanizmy ochronne skóry, nie zastępuje jednak zewnętrznej ochrony przed promieniowaniem UV. 

Źródła